Εμβρυικό σμήγμα (Vernix Caseosa) – Η φύση φροντίζει το νεογέννητο.

Στα λατινικά, vernix σημαίνει επίχρισμα και caseosa τυρώδες!

Ο λιπαρός αυτός μανδύας συμβάλλει σημαντικά στην ομαλή και ασφαλή μετάβαση του νεογέννητου από την ενδομήτριο στην εξωμήτριο ζωή, καλύπτοντας επαρκώς τη μεγαλύτερη επιφάνεια του δέρματος. Η παρουσία του κάθε άλλο παρά τυχαία είναι και οι λόγοι που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει να αναβάλλεται το πρώτο μπάνιο του νεογνού για 24 ώρες, είναι σημαντικοί! Εξασφαλίζει την ασφαλή και ζεστή μετάβαση στην αγκαλιά της μητέρας.

Το εμβρυικό σμήγμα, η λευκή ουσία που καλύπτει το σώμα του νεογέννητου, παράγεται στη μήτρα από σμηγματογόνους αδένες, περίπου κατά την 20η εβδομάδα κύησης και έχει πολλαπλές ρυθμιστικές και προστατευτικές λειτουργίες. Καλύπτει επαρκώς τα τελειόμηνα νεογνά, με μεγαλύτερη συνήθως συγκέντρωση στις πτυχές του δέρματος. Είναι λιγότερο στα πρόωρα και υπερώριμα (γεννημένα μετά την 42η εβδομάδα κύησης). Φαίνεται πως στα υπερώριμα νεογνά, ο επιφανειοδραστικός παράγοντας, ουσία που παράγεται στους πνεύμονες του εμβρύου, έχει συμβάλλει στη σταδιακή αποκόλληση του εμβρυικού σμήγματος από το δέρμα.

Στη σύσταση του εμβρυικού σμήγματος οφείλονται και οι βασικές του λειτουργίες. Αποτελείται κυρίως από κύτταρα που αποπίπτουν από το εμβρυικό δέρμα και χνούδι (νεκρά κύτταρα), με μεγάλη περιεκτικότητα σε λιπαρά οξέα, χοληστερόλη, αλλά και νερό. Παρόλο που η περιεκτικότητά του σε νερό φτάνει το 82%, παραμένει μη υδατοδιαλυτό – υδρόφοβο, χαρακτηριστικό στο οποίο αποδίδονται σημαντικές προστατευτικές του ιδιότητες.

Το εμβρυικό σμήγμα αποτελεί ένα αδιάβροχο, προστατευτικό κάλυμμα, ιδιαίτερα σημαντικό τόσο για την ομαλή έξοδο του εμβρύου κατά τον τοκετό, όσο και για την ασφαλή προσαρμογή του νεογέννητου στην εξωμήτριο ζωή.

Εμβρυικό σμήγμαΟι κύριες ιδιότητές του:

  • Συμβάλλει στην εύκολη κάθοδο του εμβρύου μέσω του γεννητικού σωλήνα κατά τον τοκετό
  • Ενυδατώνει το νεογνικό δέρμα
  • Δρα θερμορυθμιστικά, εμποδίζοντας την αποβολή θερμότητας από το σώμα του νεογέννητου κατά τα πρώτα λεπτά της εξωμήτριας προσαρμογής του
  • Περιορίζει την απώλεια θερμότητας με εξάτμιση
  • Αποτελεί φυσικό φραγμό στη δίοδο μικροβίων, έχοντας έτσι και σημαντική αντιμικροβιακή λειτουργία
  • Περιέχει σημαντικές αντιμικροβιακές πρωτεΐνες, ενεργές κατά του στρεπτόκοκκου Β, του Ε. Coli και άλλων κοινών περιγεννητικών παθογόνων
  • Πιστεύεται ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη της φυσιολογικής εντερικής χλωρίδας με την κατάποσή του από το έμβρυο, επομένως και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος
  • Προστατεύει το νεογέννητο από παράγοντες περιβαλλοντικού stress

Επομένως, η παρουσία του μόνο τυχαία δεν είναι. Γιαυτό και θα πρέπει να παραμένει κατά τις πρώτες ώρες μετά τον τοκετό, παρέχοντας στο νεογέννητο όλα τα παραπάνω, για μια όσο το δυνατόν πιο ασφαλή μετάβαση στην εξωμήτρια ζωή και στην αγκαλιά των γονέων του.

Σύμφωνα και με τη σύσταση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το σμήγμα δεν αφαιρείται αμέσως μετά τη γέννηση, το νεογέννητο σκουπίζεται απαλά κατά την πρώτη του εξέταση από τον παιδίατρο και το πρώτο του μπάνιο καθυστερεί, αφήνοντας τις προστατευτικές λειτουργίες του λιπαρού αυτού μανδύα να δράσουν!

Παραμένουμε διακριτικοί. Μελετάμε με σεβασμό και ταπεινότητα τις λειτουργίες της φύσης.

Ανακαλύπτουμε, εφαρμόζουμε, φροντίζουμε.

Κυρίως, όμως, συμμαχούμε! Με τη σοφία της φύσης και τη δύναμη των γονέων.

Αγκαλιάστε το μικρό σας! Όπως ακριβώς σας δίνετε!

Ηλιάδου Άννα, ΠαιδίατροςΗλιάδου Άννα, Παιδίατρος
Επιστημονικός συνεργάτης Μαιευτηρίου Ιασώ